Multitalent Armando overleden

Armando (1929), officieel Herman Dirk van Dodeweerd, overleed gisteren op 88-jarige leeftijd in zijn woning in Potsdam nabij Berlijn.

Je poëtische oeuvre beginnen met Verzamelde gedichten. Het is niet iedereen gegeven, maar Armando deed het in 1964.Toen verscheen bij Nijgh& en Van Ditmar een verzameling van gedichten die Armando gepubliceerd had in literaire tijdschriften zoals Podium, Gard Sivik en Maatstaf. Als schilder werd Armando aanvankelijk beïnvloed door Cobra, maar als dichter stond de weergave van de werkelijkheid direct centraal in zijn werk en hij zou dan ook een van de belangrijkste vertegenwoordigers worden van het ‘nieuw-realisme’ in de Nederlandse literatuur. Samen met Hans Sleutelaar, C.B. Vaandrager en Hans Verhagen vormde hij ook de redactie van het tijdschrift De nieuwe stijl (1965-1966), dat de spreekbuis werd van het nieuw-realisme in Nederland. Het tijdschrift zou slechts twee maal verschijnen, maar de manifesten die erin verschenen, hebben wel een belangrijke invloed gehad op de kunst- en literatuuropvatting van zijn tijdgenoten. Kunst en literatuur werden niet langer beschouwd als losgezongen van de werkelijkheid, maar als een manier om die werkelijkheid te isoleren en in al zijn (harde) naaktheid te tonen. De vormentaal bij uitstek van dat nieuw-realisme was de ready-made, stukken toevallig opgevangen tekst, reclameboodschappen, technische instructies werden onbewerkt overgenomen in zijn poëtische oeuvre. Helemaal passend in deze traditie publiceerde hij in 1967 met Hans Sleutelaar het interviewboek De SS’ers. Nederlandse vrijwilligers in de Tweede Wereldoorlog. Het boek zorgde voor heel wat ophef omdat het onbewerkte en ongecorrigeerde uitspraken van de SS’ers waarvan sprake zonder commentaar weergaf. Men verweet Armando a-moreel te zijn omdat hij zich in het boek niet uitsprak over de schuldvraag. H

Armando was een jonge tiener tijdens de Tweede Wereldoorlog en zijn ervaringen in die periode hebben een grote invloed gehad op zijn literaire werk. Zelf beweerde hij dat “Alles wat mijn werk betreft, komt voort uit ’40-‘45”. Geweld was een van de belangrijkste thema’s in zijn werk. Zo verscheen in 1973 de bundel met de veelbetekenende titel Dagboek van een dader en in 1976 de bundel Het gevecht. Gevraagd naar zijn fascinatie voor dit thema verwijst Armando steeds naar oorlogs- en geweldscènes als geïntensifieerde situaties waarin mensen zich niet kunnen verbergen en hun ware aard moeten tonen. Ook zijn fascinatie voor de bokssport (hij was zelf een begenadigd amateur-bokser en schreef er verschillende gedichten over) moeten we in dit kader zien. Het is echter niet zo dat de gedichten van Armando expliciet verwijzen naar concrete ervaringen of gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij geeft zijn werk een vorm van abstractie mee, die maakt dat de lezer zijn gedichten niet op een biografische manier gaat lezen, maar moet nadenken over het gegeven ‘geweld’ en de rollen van de daders en de slachtoffers.

De kritiek was soms verdeeld over zijn werk, maar toch werd zijn literaire oeuvre herhaaldelijk bekroond: Herman Gorterprijs, F. Bordewijk en Multatuliprijs, Gouden Ganzeveer en in 2011 won hij de VSB-Poëzieprijs voor de bundel Gedichten 2009. Na deze bekroning, die er kwam na 10 jaar dichterlijke stilte, volgden nog verschillende dichtbundels: Ze kwamen, Stemmen, Waarom en Liever niet

Vlucht

(…)

De allerlaatste herhaling
En dan de vlucht beamen

Uit Liever niet (Augustus/Atlas/Contact, 2017)

In Poëziekrant 5, 2017 verscheen een interview met Armando door Tom Van de Voorde.

Meer informatie over Armando vind je ook in het dossier op KB.nl